Hoe motiveer je een inactieve cliënt tot meer bewegen?

inactieve cliënt

Laura werkt sinds kort in een verpleeghuis. Hier wonen mensen met psychogeriatrische problematiek. Eén cliënt is heel inactief. Laura vindt gezonde leefstijl een belangrijk thema en vraag zich af: hoe motiveren we deze inactieve cliënt op een goede manier tot meer bewegen? 

‘Er is op onze locatie een man die steeds inactiever wordt. Heb jij misschien een boek of zo over motiveren, om eens te onderzoeken wat wij met hem kunnen doen?’

Motiveren in het verpleeghuis

Deze vraag komt van Laura, een verpleegkundige die net een nieuwe baan heeft op de psychiatrische afdeling van een verpleeghuis. Bij doorvragen blijkt dat het om een oudere, dementerende man gaat. 

Laura merkt op: 

‘Soms stimuleren we hem om iets te doen en dan gaat dat prima. Maar de volgende dag is hij dat soms weer kwijt. Dus we hebben meer handvatten nodig om hem te motiveren. Wat kunnen we bereiken met motiverende gesprekstechnieken?’

Heb je wel motiverende gesprekstechnieken nodig bij een inactieve cliënt? 

Het is een bekende vraag. Volgens mij is het altijd goed om je te verdiepen in motiverende gesprekstechnieken. Het is slim om (ook) in je taalgebruik goed af te stemmen op de cliënt waar je meer werkt. Er zijn een paar concrete taaltips die je in bijna elke situatie goed kunt inzetten om mensen te stimuleren en motiveren.  

Tegelijkertijd zou ik niet alleen kijken naar gesprekstechnieken. In dit soort situaties spelen veel meer factoren een rol.

De context beïnvloeden

Binnen mijn eigen vakgebied zou ik in dit geval naar de context kijken – de omgeving waarin deze man dagelijkse leeft. Denk bijvoorbeeld aan: 

  • De dagelijkse begeleiding – dus de mensen die dagelijks om hem heen zijn;
  • De fysieke inrichting;
  • De cultuur op een woongroep, inclusief alle ongeschreven regels en gewoonten. 

Als je wilt dat deze cliënt iets meer gaat bewegen, dan kan je op deze manier kijken naar een breder plaatje. 

Iets meer over situatie

Uit het verhaal van Laura begrijp ik dat deze cliënt steeds inactiever wordt. Als hem niets wordt gevraagd, zit hij op zijn stoel. Hij neemt weinig initiatief om zelf iets te doen, te pakken of weg te leggen. 

Enkele medewerkers stimuleren hem om dit wel zelf te doen. Zo zijn er medewerkers die hem vragen om zijn medicatie te komen ophalen in de keuken. Maar andere begeleiders brengen het bij hem, omdat dit erg lang kan duren. De persoon die op dat moment werkt, heeft dus invloed op hoeveel deze meneer beweegt op een dag. 

Als hij in de huiskamer is en bijvoorbeeld zijn jas moet gaan halen, reageren de teamleden ook verschillend. Er is één collega die hem altijd zelf zijn jas laat halen. Lukt dat een dagje niet? Dan doet ze het samen met hem. Maar andere teamleden ervaren dat hier niet genoeg tijd voor is, omdat zijn kamer aan het eind van de gang is. De fysieke omgeving – hoe ver zijn kamer weg ligt – speelt dus ook een rol. 

Tot slot spelen gewoonten en cultuur een heel grote rol. Als je zelf onderdeel bent van het team, is dat soms best lastig te zien. Je hebt als begeleider zelf allemaal gewoonten en overtuigingen,  maar er zijn ook gewoonten, regels en overtuigingen van het team als geheel. Misschien is het wel onderdeel van de cultuur van de woning om zorgzaam om te gaan met bewoners. En misschien is het daarom een gewoonte om hen dingen aan te reiken. 

Wat kan je in zo’n situatie als team doen?

Stap 1 – kijk goed naar de huidige situatie

De eerste stap is in alle gevallen om tijd te besteden aan een gesprek over leefstijl. Ga niet meteen brainstormen over de gewenste situatie. Maar sta eerst stil bij de situatie op dit moment.

Besteed bijvoorbeeld het eerste gesprek aan ieders eigen gewoontes. Wat vind jij ‘normaal’ in je privé-leven? Wat neem je daarvan mee naar je werk? Hierbij zal je merken dat dit voor iedereen heel anders is. Belangrijk is: er is geen goed of fout. De gewoonte van de één is niet beter dan de gewoonte van de ander. Ieders gewoonten zijn oké. 

Kijk ook naar de fysieke leefomgeving. Wat nodigt uit tot bewegen? En wat belemmert om te gaan bewegen?

Stap 2 – Waar kiezen jullie als team voor?

Pas daarna – bijvoorbeeld in een volgend overleg – ga je bekijken wat jullie gezamenlijk voor cliënten willen. Soms kan je daarbij veel hebben aan het beleid van je organisatie of richtlijnen van de overheid. Bronnen waar ik vaak naar verwijs:

Binnen een team ontstaat er bijna altijd discussie. Er komt vast kritiek op het voedingscentrum. Of er zijn mensen met een mening over de beweegrichtlijn. 

Bedenk: het gaat er niet om dat jullie het eens zijn over wat gezond is of wat ‘waar’ is. Waar het om gaat is dat jullie als team in één lijn handelen. Als jullie namelijk allemaal wat anders doen of uitstralen, dan is dit ontzettend verwarrend voor cliënten.

Veel organisaties hebben wel algemene richtlijnen, maar deze zijn niet altijd specifiek genoeg om handvatten te bieden voor het dagelijks werk. Jullie hebben daarom als team te onderzoeken waar jullie gezamenlijk achter staan en waar jullie dagelijks naar willen en kunnen handelen. Kom je daar als team niet uit? Betrek dan andere professionals uit de organisatie, zoals een diëtist, fysiotherapeut of bewegingsagoog.

Stap 3 – Ga voor kleine stapjes

Weten jullie wat je wilt doen? En ga je dingen anders aanpakken? Ga dan voor kleine stapjes.

Kijk eens welke verandering je zonder veel moeite kunt doorvoeren. En kies ervoor om hiermee te beginnen. Is dit een gewoonte geworden? Sta dan eerst stil bij dit succes. Daarna volgen andere stappen ook weer makkelijker.

Samengevat: Hoe motiveer je een inactieve cliënt tot meer bewegen?

Het is altijd zinvol om een aantal basistechnieken te beheersen als het gaat om motiveren. Maar in veel gevallen – en ook in bovenstaande casus – is het ook heel belangrijk om te kijken naar de dagelijkse leefomgeving. Wat kan je hierin doen of veranderen om iemand te stimuleren om als vanzelf gezonde keuzes te maken? Het lijkt misschien veel tijd te kosten om hier als team aandacht aan te besteden. Maar je gaat hier dagelijks van profiteren. 

Meld je aan voor de maandelijkse updates – je ontvangt vanzelf nieuwe artikelen in je mailbox.
 

dit veld niet invullen s.v.p.
Print Friendly, PDF & Email

Marielle Tromp

Oprichter Vitale Zorgverlener | Ervaren trainer en coach in motiveren | Adviseur leefstijlprojecten binnen zorginstellingen | Spreker |