Beweegadviezen voor mensen met een verstandelijke beperking

In 2017 werden de Beweegrichtlijnen gepubliceerd. In maart 2019 verscheen een vertaling van deze richtlijnen in adviezen voor mensen met een verstandelijke beperking. In dit artikel lees je waarom ik enthousiast ben over deze aanpassingen.

Normen of richtlijnen?

In 2017 publiceerde de gezondheidsraad na uitgebreid onderzoek de Beweegrichtlijnen 2017. Deze Beweegrichtlijnen vervingen vanaf dat moment verschillende beweegnormen. Ik was blij met de term beweegrichtlijn in plaats van norm. Als je een ‘norm’ stelt, dan werkt dat voor weinig mensen motiverend.

Voldoe je niet aan de norm? Dan kan het voor je gevoel een heel grote uitdaging zijn om hier wel aan de voldoen. Dat werkt verlammend, waardoor veel mensen niet in actie komen.

Voldoe je wel aan de norm? Dat motiveert het je niet om nog méér te gaan bewegen.

Tegelijkertijd is ook de richtlijn doorspekt met cijfers, wat natuurlijk ook logisch is. De gezondheidsraad vatte het als volgt samen:

Figuur 1 van de beweegrichtlijnen zoals geformuleerd door de gezondheidsraad in 2017

Met een bril gericht op motivatie

Als ik kijk vanuit motivatie, dan vind ik twee dingen heel sterk in dit figuur.

Voorkom veel stilzitten - afbeelding uit het advies over bewegen van de gezondheidsraad in 2017

Ten eerste wordt voorkom veel stilzitten benoemd als aandachtspunt. Hierbij wordt geen tijd genoemd, omdat hier nog niet voldoende wetenschappelijk onderzoek naar gedaan is. Dit vind ik persoonlijk juist heel fijn. Want hoeveel je nu ook zit, als je iets minder stilzit dan werk je aan je gezondheid. De drempel om echt in actie te komen wordt daarmee verlaagd.

Een klein beetje meer bewegen levert al gezondheidsvoordelen op

Hetzelfde geldt voor de grafiek. Ook hier blijkt uit dat iets meer gaan bewegen al voor gezondheidsresultaten zorgt. Dus hoeveel je nu ook beweegt, je kunt al door een piepkleine verandering iets aan je gezondheid werken.

Deze twee punten gebruik ik regelmatig wanneer ik werk met begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking. Hoe kan je zorgen voor iets minder stilzitten? En hoe misschien zelfs voor iets meer bewegen?

Richtlijnen voor mensen met een verstandelijke beperking

Kenniscentrum Sport legde eind 2018 de volgende vraag voor aan een netwerk van bewegingswetenschappers en gedragswetenschappers die onderzoek doen naar gezonde leefstijl voor mensen met een verstandelijke beperking:

“Op welke manier kunnen we de richtlijnen aanpassen, zodat ze ook van toepassing zijn voor mensen met een verstandelijke beperking?”

Super interessant om hier over te discussiëren en over mee te denken. Want dát mensen met een verstandelijke beperking gemiddeld weinig bewegen is wel duidelijk.

De uitdaging is natuurlijk dat de groep mensen met een verstandelijke beperking zo breed is. Er is een wereld van verschil in de mogelijkheden van iemand met ernstige meervoudige beperkingen en iemand met een licht verstandelijke beperking.

Hierdoor kwam de nadruk meer te liggen op een boodschap en nog minder op een norm of cijfers.

Geldt deze boodschap niet gewoon voor iedereen?

Beweegrichtlijnen voor mensen met een verstandelijke beperking

Naast een aanpassing in de afbeeldingen, is het grootste verschil met de richtlijnen uit 2017 dat er 3 adviezen zijn toegevoegd:

  1. Bewegen is goed, meer bewegen is beter
  2. Sta vaker op of wissel van houding
  3. Voeg een extra beweegmoment aan je dag toe

En dit vind ik nu écht motiverend. Geen cijfers die afleiden, maar heldere adviezen waar iedereen mee verder kan.

(De link om de infographic te downloaden vind je onderaan dit artikel.)

Wanneer kies je nu voor welke?

Persoonlijk denk ik dat de boodschap die in de beweegadviezen voor mensen met een verstandelijke beperking staat veel breder toepasbaar is. Zeker voor iemand die op dit moment heel weinig beweegt, is het zoeken naar bijvoorbeeld één extra beweegmomentje op een dag veel haalbaarder (en dus veel meer motiverend) dan een richtlijn van 2,5 uur per week.

Maar er is ook een nadeel.

Bij het eerste team waar ik de nieuwe beweegadviezen introduceerde, viel meteen iets op. Zij wilden de infographic met de aangepaste beweegrichtlijnen niet introduceren op hun locatie.

De reden was, dat op de adviezen duidelijk staat dat deze voor mensen met een verstandelijke beperking zijn. Hierdoor voelen hun cliënten met een licht verstandelijke beperking zich helemaal niet aangesproken.

Dus is dat ook bij jou het geval? Neem dan bovenstaande boodschap mee. En overweeg als je behoefte hebt aan een infographic om de algemene beweegrichtlijnen/adviezen te printen.

Beide infographics zijn door het Kenniscentrum Sport gemaakt op basis van het advies van de Gezondheidsraad.

Mijn eigen conclusie?

Beweegrichtlijnen voor mensen met en zonder verstandelijke beperking

Zelf ben ik enthousiast over de boodschappen (1) Bewegen is goed, meer bewegen is beter, (2) Sta vaker op of wissel van houding en (3) Voeg een extra beweegmoment toe aan je dag.

Voor mij maakt het daarbij niet uit of iemand nu wel of geen verstandelijke beperking heeft. Het geeft een gelijk uitgangspunt voor iedereen die mogelijk iets meer wil gaan bewegen.

Meer weten?

Wil jij je cliënten stimuleren om meer te gaan bewegen? Ik leer je hoe je dit op een positieve manier doet.

  • Positief, omdat je uit gaat van de eigen motivatie van cliënten;
  • Positief, omdat jullie onderlinge relatie goed blijft en zelfs wordt versterkt;
  • Positief, omdat je met deze manier van werken zelf ook gemotiveerd blijft.

Je kunt dit leren met de online basistraining Positief Motiveren.

Ook geef ik diverse workshops en trainingen. Wil je meer weten? Dan kom ik graag met je in contact. Mail naar marielle@vitalezorgverlener.nl. Ik hoor graag van je!

Print Friendly, PDF & Email

Marielle Tromp

Oprichter Vitale Zorgverlener | Ervaren trainer en coach in motiveren | Adviseur leefstijlprojecten binnen zorginstellingen | Spreker |